Det har den seinare tida vore eit par innlegg om Landsfestivalen i gammaldansmusikk. I GD 21.juli gjer Jostein Hernæs seg til talsmann for ei høgrepopulistisk løysing på korleis Landsfestivalen skal blomstre.

I GD 28.juli skriv Asbjørn Stensrud om framtida til festivalen: Landsfestival for fall?

Eg klårgjer med ein gong at eg er svært på line med Stensrud. Det er på tide å sjå etter ein profesjonell partnar, og denne må vera privat, skal vi tru Hernæs.

Sjeldan ser vi klårare leiting etter private løysingar, og kanskje ein slags nostalgi i høve til Titanofestivalen?

Det er somme som ikkje heilt har tilgjeve det tidlegare Landslaget for spelemenn (Lfs) at det gjekk inn i konkurranse med Titanofestivalen.

Hernæs går så langt at han påstår at Titanofestivalen meir enn noko anna skapte ei publikumsbølgje, og at Landsfestivalen var bygd på denne bølgja. Dette er etter mi meining ei grunn analyse. Eg trur det var slik at Titanofestivalen fanga opp og kanaliserte ei interesse som alt var der.

At Lfs gjekk inn og skapte eit stemne med ei heilt anna kvalitet, var rett og slett nødvendig, mest av kulturpolitiske årsaker. Titanofestivalen var slett ikkje profesjonell.

Eg deltok ein gong, og det var ei oppleving der eg ikkje kjende meg i vareteken som utøvar. Titanofestivalen var god på å reklamere for å få mykje publikum, men i denne prosessen kom musikarane, musikken og det kulturelle i bakgrunnen. Eg hugsar utsegner som var nokolunde som dette: «Når flesket i pannen braser, da er det liv.» Arrangørane gjorde lite for bremse på inntrykket av at alkohol og gammaldans er to sider av same sak. Nok om det.

Hernæs og eg er einig om at det er ingen vits i å ta i bruk ordet «runddans». Her gjeld det å ikkje bli sekterisk.

Ordet runddans var forresten med som ein undertittel da Landsfestivalen vart til. Hernæs seier vidare at gammaldansfestane døydde omtrent samtidig med at dugnadsånda vart borte. Eg trur at det er meir komplisert enn som så:

- Det har vorte nye samværsformer, og det er vanskeleg for lag og foreiningar å få til overskot om dei tek bryet med å arrangere. Ikkje minst blir ungdom og folk elles påverka av ein kapitalsterk amerikansk musikkindustri og kulturen rundt denne.

- Så har vi ei allmennkringkasting, NRK, som fullstendig ignorerer folkeleg musikk og dans. Det ser ut til å vera ei sterk motvilje mot å komma i møte sterke krav om ein annan kurs her.

NRK gjer tydelegvis alt dei kan for å stø opp om amerikanske kulturytringar.

Den nye folkemusikkorganisasjonen er meir enn profesjonell nok når det gjeld å arrangere. Det er meir spørsmål om viljen til satsing, finne gode løysingar, og hugse fokus frå oppstarten: Der trur eg Stensrud har eit poeng eller to. Musikken og utøvaren skal vera i høgsetet.

Eg var ikkje i Nordfjordeid, men eg har høyrt at det var problem med å få til lydprøve. I så tilfelle er det noko som går ut over kvaliteten. I den seinare tid har eg registrert at det blir prøvd billegare løysingar med lydproduksjonen. Dette kan også gå ut over kvaliteten på stemna.

Sentralleddet i organisasjonen må nok satse sterkare både på marknadsføring og følgje opp kvalitetsnormer.

Kan Hernæs tenkje seg at private kjem inn og tek over songarstemna eller korpsstemna oppover dalen fordi slike kan vera meir profesjonelle? Da skal det nok blomstre opp.

Hernæs viser til Øystein Ulen og Øystein Rudi som eksempel på gode tiltak. Det er berre å bøye seg i støvet for det dei får til, og kanskje har dei gode idear for Landsfestivalen også. Da er det verdt å lytte, men når utøvarane sjølve har fått handa på rattet, er det ingen grunn til å gje frå seg styringa.

Det er synd at den økonomiske sida og spenninga ved å møte danseglade for tida er svak for mange gammaldansgrupper, men i mangel av danseoppdrag kan også utøvarar av gammaldansmusikk finne saman om musikken. Det er det mange spelmannslag, strykeorkester og ymse band som gjer. Kanskje peiker pila oppover om ikkje lenge?